Antoni Szczepan Rączaszek
Biografia
Antoni Szczepan Rączaszek urodził się 14 grudnia 1898 roku w Czeladzi. W 1916 roku ukończył Szkołę Handlową w Będzinie. Jako syn właściciela gospodarstwa rolnego rozpoczął w 1919 roku studia rolnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, przerwał je w 1920 roku, wstępując ochotniczo do Wojska Polskiego. Po demobilizacji kontynuował naukę w Poznaniu, którą ukończył w 1923 roku na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Studiował także prawo i języki obce.
W latach 1924–1927 pełnił funkcję Burmistrza Czeladzi. Następnie kierował Wydziałem Pracy i Opieki Społecznej Województwa Poleskiego (1927–1929), był Komisarzem i Prezydentem Grodna (1929–1930), a potem Wojewódzkim Inspektorem Samorządowym w Urzędzie Wojewódzkim Białostockim (1930–1935). Kolejnym etapem kariery było stanowisko Prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego (1935–1939). Po II wojnie światowej kierował firmą Celofan W. Rączaszek i S-ka (1945–1949) oraz pracował w Biurze Projektów Zjednoczenia Miejskiego Warszawa-Północ (1956–1957).
W Tomaszowie Mazowieckim 30 marca 1935 został mianowany tymczasowym prezydentem komisarycznym, a następnie oficjalnie powołany na to stanowisko, które pełnił aż do września 1939 roku. Z jego inicjatywy zreorganizowano przedsiębiorstwa miejskie, prowadzono budowę szkół, rozwijano kulturę, zdrowie, opiekę społeczną i organizację wypoczynku letniego dla dzieci robotniczych. Dzięki Instytutowi Spraw Społecznych przeprowadzono badania bezrobocia, opracowano plany regulacji i zabudowy miasta. Z powodu kryzysu gospodarczego wiele inwestycji nie zostało zrealizowanych.
W Tomaszowie wspólnie z żoną Czesławą Niemyska-Rączaszkową założył Towarzystwo Przyjaciół Nauki, Literatury i Sztuki. Był członkiem Rady Wojewódzkiej BBWR, aktywistą BBWR w Tomaszowie, a później OZN. Po wybuchu wojny udał się do Warszawy, a następnie trafił do Brześcia. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Tomaszowa Mazowieckiego, a po aresztowaniu przez Gestapo i osadzeniu w Piotrkowie Trybunalskim, po zwolnieniu w styczniu 1940 wyjechał do Czeladzi, gdzie prowadził rodzinne gospodarstwo.
Po II wojnie światowej była aktywny działacz społeczny: był prezesem Koła Związku Samopomocy Chłopskiej (1945–1948) w Czeladzi, działał w Ochotniczej Straży Pożarnej i przewodniczył Komitetowi Odbudowy Stolicy i Związkowi Zachodniemu w Czeladzi. Opublikował prace z zakresu problemów społecznych i samorządowych oraz urbanistycznych, a także pisał wiersze publikowane lokalnie.
Wybrane publikacje obejmują Opiekę społeczną, jej zadania i znaczenie; Kronika miasta Grodna (1929, t. 1); Polityka terenowa w samorządach (Samorząd Miejski, 1934, t. 8) oraz Urbanizację jako problem kultury w Polsce (Pion, 1935, t. 3).