Barbara Gruszka-Zych
Biografia
Barbara Gruszka-Zych urodziła się 4 grudnia 1960 roku w Czeladzi. Studiowała polonistykę na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach oraz teologię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Była stypendystką fundacji w Wiedniu (2002), w Rzymie (2003) i w Szwajcarii (2014). Od 1989 pracuje w tygodniku Gość Niedzielny; współpracuje także z innymi tytułami prasowymi; w latach 2003–2006 kierowała Działem krytyki i eseju miesięcznika Śląsk. Od 1994 należy do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, a od 2001 – do Górnośląskiego Towarzystwa Literackiego. Należy do grupy Magnus Ducatus Poesis – Wielkie Księstwo Poetów. Jej ojciec to Wit Gruszka, polski regionalista i samorządowiec, a dziadkiem był Stanisław Szkoc, nauczyciel i żołnierz.
Pierwsze jej teksty – reportaż i wiersze – ukazały się w druku w czasopismach Świat Młodych i Na Przełaj w latach 1971 i 1974, gdy miała 14 i 17 lat. W 1987 została wyróżniona w ogólnopolskim konkursie na książkowy debiut poetycki Młodzieżowej Agencji Wydawniczej w Warszawie – zbiór jej wierszy zakwalifikowano do druku. Tomik Napić się pierwszej wody ukazał się w roku 1989.
Specjalnością Barbary Gruszki-Zych są reportaże i wywiady, które dotyczą zarówno tematów związanych z dramatami II wojny światowej, jak i ze sztuką. Przeprowadziła wywiady m.in. z Czesławem Miłoszem, Janem Nowakiem-Jeziorańskim, Jerzym Stuhrem i Krzysztofem Zanussim. Teksty jej autorstwa ukazywały się w licznych czasopismach, m.in. Akcent, Akant, Almanach Prowincjonalny, 44 / Czterdzieści i Cztery, Dziennik Zachodni, Echo Czeladzi, Fraza, Gazeta Wyborcza, Gość Niedzielny, Integracje, List Oceaniczny (dodatek kulturalny do Gazety Kanady), Literatura i Sztuka, Mandragora, Na Przełaj, Opcje, Przegląd Artystyczno-Literacki, Przegląd Powszechny, Kulturny časopis Psí víno, Rzeczpospolita (dodatek Plus Minus), Studio, Śląsk, Świat Młodych, Topos, Temat, Tygodnik Powszechny, Moje Miasto, Nowy Dziennik, Nemunas, W drodze, Znad Wilii, Zarys, Zeszyty Literackie.
Poezja Barbary Gruszki-Zych była gromadzona w bazie Instytutu Badań Literackich; jej tomiki to m.in. Napić się pierwszej wody (1989), Teren prywatny (1994), Nic się nie stało (1995), Pali się mój próg (1997), Zapinając kolczyki (2000), Podróż drugą klasą (2002), Sprawdzanie obecności (2004) i wiele innych. Jej wiersze były tłumaczone na wiele języków; znalazły się w antologiach i tomikach, również w Pokonywanie Granic (wydanym przez Ministerstwo Kultury Republiki Litwy w 2009).
W 2011 roku Barbara Gruszka-Zych została Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. Otrzymała także I nagrody i II nagrody w konkursach poetyckich oraz nagrody i wyróżnienia za reportaże i wywiady. Jej twórczość była wysoko oceniana przez takich autorów jak Czesław Miłosz, Jan Twardowski, Marian Kisiel, Krzysztof Zanussi i Wojciech Kilar.